กติกากลางกับระเบียบการแข่งขัน
IFAB เป็นผู้กำหนด Laws of the Game ส่วนผู้จัดการแข่งขันกำหนดรายละเอียดที่กติกาเปิดให้เลือก เช่น การใช้ VAR จำนวนผู้เล่นสำรองตามกรอบที่อนุญาต และวิธีหาแชมป์ของรายการ จึงไม่ควรนำสิ่งที่เห็นจากลีกหนึ่งไปถือเป็นกฎของทุกลีก
คู่มือนี้สรุปหลักสำหรับผู้ชม หากต้องตัดสินเหตุการณ์เฉพาะ ควรตรวจฉบับกติกาที่รายการนั้นใช้ รวมถึงภาพจังหวะครบถ้วน กติกามีการปรับปรุงเป็นรอบปี
เวลาการแข่งขันและการนับประตู
เกมมาตรฐานมีสองครึ่ง ครึ่งละ 45 นาที และช่วงทดเวลาที่ผู้ตัดสินเพิ่มเพื่อชดเชยเวลาที่เสียไป ตัวเลขที่ผู้ตัดสินที่สี่แสดงเป็นเวลาทดขั้นต่ำ ไม่ใช่คำสั่งว่าต้องจบเมื่อถึงวินาทีนั้นทันที
ประตูเกิดเมื่อลูกบอลทั้งลูกผ่านเส้นประตูระหว่างเสาทั้งสองและใต้คาน โดยไม่มีความผิดของฝ่ายที่ทำประตู การที่บอลสัมผัสเส้นหรือดูเหมือนข้ามจากมุมกล้องเดียวจึงยังไม่พอจะสรุป
ล้ำหน้า : ตำแหน่งกับความผิดไม่เหมือนกัน
ผู้เล่นอยู่ในตำแหน่งล้ำหน้าเมื่อส่วนศีรษะ ลำตัว หรือเท้าอยู่ในแดนคู่แข่งและใกล้เส้นประตูคู่แข่งกว่าทั้งลูกบอลและคู่แข่งคนรองสุดท้าย โดยไม่นับมือและแขน การยืนตำแหน่งนี้เพียงอย่างเดียวยังไม่เป็นความผิด
จะถูกลงโทษเมื่อเข้าไปมีส่วนกับการเล่นจากบอลที่เพื่อนเล่นหรือสัมผัส เช่น เล่นบอล รบกวนคู่แข่ง หรือได้ประโยชน์ตามนิยามกติกา จังหวะพิจารณาตำแหน่งจึงสัมพันธ์กับตอนเพื่อนเล่นบอล ไม่ใช่ตอนผู้รับจับบอลได้แล้ว
ฟาวล์ ใบเหลือง และใบแดง
การกระทำเดียวกันอาจมีบทลงโทษต่างกันตามลักษณะ เช่น การเข้าปะทะโดยขาดความระมัดระวัง การเล่นอย่างบ้าบิ่น หรือใช้กำลังเกินกว่าเหตุ ผู้ตัดสินต้องดูความเสี่ยงและความรุนแรง ไม่ใช่ดูเพียงว่าถึงบอลก่อนหรือไม่
ใบเหลืองเป็นการคาดโทษ ผู้เล่นที่ได้ใบเหลืองครั้งที่สองในเกมถูกไล่ออก ส่วนความผิดร้ายแรงบางประเภทเป็นใบแดงโดยตรง การเข้าสกัดโดนบอลไม่ได้ทำให้การใช้แรงอันตรายถูกกติกาโดยอัตโนมัติ
แฮนด์บอลไม่ใช่บอลโดนแขนทุกครั้ง
ผู้ตัดสินพิจารณาทั้งการจงใจใช้มือหรือแขน และการทำให้ร่างกายใหญ่ขึ้นอย่างไม่เป็นธรรมตามลักษณะการเคลื่อนไหว ยังมีข้อกำหนดเฉพาะเมื่อผู้เล่นทำประตูด้วยมือหรือแขน หรือทำประตูทันทีหลังบอลสัมผัสมือหรือแขนของตน
จึงต้องดูตำแหน่งแขน การเคลื่อนไหว และลำดับเหตุการณ์ร่วมกัน ไม่ควรใช้คำอธิบายสั้น ๆ เช่น “บอลเด้งมาเองจึงไม่ฟาวล์แน่นอน” ตัดสินทุกจังหวะ
VAR ทำอะไร และไม่ได้ตรวจทุกการตัดสิน
VAR ใช้ช่วยในเหตุการณ์สำคัญ เช่น ประตู จุดโทษ ใบแดง และการระบุตัวผิด สำหรับฉบับ 2026/27 ยังรวมการให้ใบเหลืองที่สองอย่างผิดชัดเจนจนเกิดใบแดง แต่ไม่ใช้ย้อนหาใบเหลืองที่สองที่ผู้ตัดสินไม่ได้ให้ นอกจากนี้ผู้จัดอาจเลือกใช้การแก้ลูกเตะมุมที่ให้ผิดชัดเจน หากแก้ได้ทันทีโดยไม่ทำให้เริ่มเล่นล่าช้า
ผู้ตัดสินในสนามยังเป็นผู้ตัดสินใจสุดท้าย การตรวจที่ใช้เวลานานอาจเกี่ยวกับการเรียงลำดับเหตุการณ์หรือแยกข้อเท็จจริงจากดุลยพินิจ ไม่ได้บอกล่วงหน้าว่าจะกลับคำตัดสินเสมอไป
ต่อเวลาและดวลจุดโทษ
ในรายการที่ใช้ต่อเวลา โดยทั่วไปแบ่งเป็นสองช่วง ช่วงละ 15 นาที ส่วนการดวลจุดโทษใช้ตัดสินผู้ชนะหลังเกมตามเงื่อนไขรายการ ไม่ใช่การบวกทุกลูกที่ยิงเข้าไปในสกอร์การแข่งขันปกติ
ตัวอย่างการรายงาน: เสมอ 1–1 และชนะจุดโทษ 4–3 หมายความว่าสกอร์เกมยังเป็น 1–1 แต่ทีมหนึ่งผ่านเข้ารอบด้วยการดวลจุดโทษ 4–3 ต้องอ่านแยกกัน
แหล่งข้อมูลและอ่านต่อ
ลิงก์ผู้จัดการแข่งขันและแหล่งเรียนรู้ที่เกี่ยวข้อง รายละเอียดของแต่ละฤดูกาลให้ยึดประกาศฉบับที่ใช้งาน
IFAB — Laws of the Game และเอกสารฉบับปัจจุบัน ↗IFAB — Law 11: Offside ↗IFAB — VAR protocol ↗